5 năm. 3.000+ BTC trong kho. 0% GDP thay đổi. Đó là con số tôi rút ra sau khi đọc báo cáo về thí nghiệm Bitcoin của Salvador. Không phải từ một whitepaper hay tweet của Bukele. Từ dữ liệu on-chain và báo cáo IMF.
Khi Salvador thông qua Bitcoin làm tiền tệ hợp pháp vào tháng 9/2021, tôi đã viết một script Python để theo dõi địa chỉ ví của chính phủ. Tôi muốn xem liệu có dòng tiền thực sự chảy vào nền kinh tế hay không. Kết quả: hầu hết các giao dịch là chuyển khoản giữa các sàn, không phải thanh toán hàng hóa.
Bối cảnh: Salvador là một nền kinh tế đô la hóa, phụ thuộc vào kiều hối (24% GDP). Năm 2021, tổng thống Bukele tuyên bố Bitcoin sẽ giảm chi phí chuyển tiền, thúc đẩy tài chính toàn diện. Nhưng 5 năm sau, chỉ có 1,2% dân số sử dụng Chivo wallet cho giao dịch hàng ngày. Con số này đến từ khảo sát của Đại học Trung Mỹ, không phải từ chính phủ.
Phân tích kỹ thuật: Bitcoin network hoạt động ổn định. Không có lỗi giao thức nào liên quan đến chính sách này. Nhưng vấn đề nằm ở lớp ứng dụng – Lightning Network và Chivo wallet. Tôi đã tự chạy một node Lightning trong năm 2022. Để mở một kênh thanh toán ở Salvador, bạn cần kết nối với một node tập trung do chính phủ kiểm soát. Điều này phá vỡ bản chất phi tập trung.
Mỗi lệnh có một điểm dừng lỗ. Salvador không có điểm dừng lỗ cho chính sách này. Họ mua Bitcoin ở đỉnh, nắm giữ qua đáy, và bây giờ lãi trên giấy tờ. Nhưng lợi nhuận đó không đến được tay người dân. IMF đã cảnh báo về rủi ro tài khóa. Năm 2022, Salvador phát hành trái phiếu Bitcoin với lãi suất 6,5% – cao hơn trái phiếu chính phủ các nước phát triển. Điều này cho thấy thị trường không tin tưởng vào tính bền vững.
Góc nhìn contrarian: Nhiều người cho rằng Salvador là một thành công vì nó đã nâng cao hình ảnh toàn cầu của Bitcoin. Đúng vậy. Nhưng đó là thành công cho thế giới, không phải cho người Salvador. Câu nói “for us, not them” trong bài báo gốc ám chỉ chính xác điều này: thí nghiệm được thiết kế để thu hút đầu tư nước ngoài và du lịch, chứ không phải để thay đổi cuộc sống của người nông dân trồng cà phê.
Tôi từng mất 3 ETH vì ICO scam năm 2017. Bài học: không bao giờ tin vào lời hứa mà không có bằng chứng on-chain. Salvador cũng vậy. Họ không công bố địa chỉ ví một cách minh bạch. Họ không publish audit cho Chivo wallet. Cộng đồng Bitcoin toàn cầu tung hô, nhưng người dân địa phương vẫn dùng USD cho mọi giao dịch.
Nghệ thuật giao dịch là biết khi nào thoát. Salvador không thể thoát khỏi thí nghiệm này vì nó đã trở thành biểu tượng chính trị của Bukele. Nếu ông ấy thua cuộc bầu cử tiếp theo, chính sách có thể đảo ngược. Nhưng nếu ông ấy thắng, thí nghiệm tiếp tục với chi phí cơ hội khổng lồ: tiền thuế đáng lẽ dùng cho giáo dục, y tế lại bị khóa trong Bitcoin.
Takeaway: Salvador là minh chứng cho thấy việc áp dụng Bitcoin ở cấp quốc gia không phải là vấn đề kỹ thuật, mà là vấn đề chính trị và kinh tế. Nếu bạn nghĩ Bitcoin sẽ thay thế tiền pháp định, hãy nhìn vào Salvador: 5 năm, 0% thay đổi trong hành vi thanh toán. Thị trường không quan tâm đến lý thuyết, nó chỉ quan tâm đến dữ liệu. Và dữ liệu nói rằng: thí nghiệm này thành công cho hình ảnh, thất bại cho người dân. Câu hỏi còn lại: liệu có quốc gia nào khác dám lặp lại không?
