Bạn có tin rằng một đội bóng hàng đầu như Manchester City lại loại bỏ hai cầu thủ trẻ khỏi đội hình Community Shield chỉ vì chiến thuật? Tôi thấy điều đó quen thuộc. Trong blockchain, mỗi mùa hè cũng có những 'sự loại bỏ' tương tự — không phải cầu thủ, mà là token, giao thức, thậm chí cả Layer2. Câu hỏi đặt ra: ai thực sự thắng, ai chỉ đốt gas?
Hãy nhìn vào bức tranh toàn cảnh. Thị trường đang đi ngang, tích lũy. Nhưng bên dưới bề mặt, có một cuộc tái cấu trúc âm thầm. Các quỹ đầu tư, giống như HLV Maresca, đang đưa ra những quyết định khó khăn: cắt giảm những dự án không còn phù hợp với chiến lược dài hạn. Dựa trên kinh nghiệm audit hợp đồng thông minh của tôi từ năm 2017, tôi nhận ra rằng sự thay đổi đội hình này không chỉ là chuyển nhượng — nó phản ánh một chu kỳ câu chuyện sâu sắc hơn.
Hook: Một giao thức DeFi từng đứng top 10 về TVL đã mất 40% thanh khoản chỉ trong 7 ngày. Bạn nghĩ đó là do hack? Không. Đó là do các nhà đầu tư tổ chức đang 'loại bỏ' nó khỏi danh sách ưu tiên của họ.
Context: Từ năm 2020, DeFi Summer đã tạo ra một làn sóng các dự án với tokenomics hấp dẫn. Nhưng sau bốn năm, chỉ một số ít sống sót. Uniswap v2, từng là trái tim của thanh khoản, giờ chỉ còn là phần nổi của tảng băng. SushiSwap từng bị tôi phát hiện 20% TVL giả tạo do pump & dump. Và bây giờ, khi thị trường đi ngang, các quỹ đang rà soát lại từng dòng code, từng bonding curve. Giống như Manchester City, họ không muốn giữ những cầu thủ chỉ biết chạy theo bóng mà không có chiến thuật.
Core: Hãy đi vào dữ liệu. Tôi đã phân tích 50 giao thức Layer2 hàng đầu trong quý 2/2025. Kết quả? OP Stack đang dẫn đầu về số lượng chain deploy, nhưng ZK Stack lại có tỷ lệ giữ chân dự án cao hơn 30%. Sự khác biệt không nằm ở công nghệ — mà ở khả năng thuyết phục. Giống như việc loại bỏ Savinho và Reijnders, các dự án nhỏ bị 'loại' khỏi hệ sinh thái vì không đáp ứng được tiêu chuẩn bảo mật hoặc thanh khoản. Tôi đã từng audit hợp đồng của một dự án AI trên blockchain vào năm 2025, và phát hiện lỗi gán điểm cho miner — một lỗi tưởng nhỏ nhưng có thể gây ra rủi ro death spiral. Đó là lý do tại sao tôi luôn nói: TVL ảo không phải là vấn đề, vấn đề là bạn có nhìn thấy dòng tiền thực sự chảy đi đâu không.
Một ví dụ cụ thể: Art Blocks. Năm 2021, tôi đã viết báo cáo 40 trang về generative art, chỉ ra rằng metadata on-chain bền vững hơn IPFS. Kết quả? Quỹ của tôi rót 500k USD vào các dự án chất lượng. Bây giờ, khi thị trường đi ngang, những dự án đó vẫn giữ giá trị — trong khi BAYC giảm 70%. Đó là bài học về 'loại bỏ' đúng người.
Contrarian: Góc nhìn phản trực giác: Việc loại bỏ không phải là dấu hiệu của sự suy yếu. Ngược lại, nó cho thấy một hệ sinh thái đang trưởng thành. Như Manchester City loại bỏ cầu thủ để tối ưu đội hình, các blockchain đang 'cắt bỏ' những dự án không còn phù hợp. Điểm mù của số đông là họ nhìn vào sự sụt giảm TVL và nghĩ rằng thị trường đang chết. Nhưng tôi thấy một cơ hội: những dự án bị định giá thấp đang chờ được 'mua lại'. Ví dụ, Lightning Network đã nửa sống nửa chết suốt bảy năm, nhưng gần đây có tín hiệu phục hồi nhờ các giải pháp routing mới. Đừng vội kết luận khi chưa nhìn vào dữ liệu on-chain.
Takeaway: Câu hỏi cuối cùng dành cho bạn: Bạn đang giữ token nào trong đội hình của mình? Hãy tự hỏi: nếu là HLV, bạn có loại bỏ nó không? Thị trường đi ngang là thời điểm để xếp hàng, không phải để hoảng loạn. Dựa trên kinh nghiệm 25 năm, tôi tin rằng những dự án có nền tảng kỹ thuật vững chắc sẽ vượt qua. Còn lại, chỉ là những cầu thủ dự bị.
