Đừng tin ai bảo bạn rằng PayPal phát hành hai stablecoin là để 'hedge' rủi ro thị trường. Thực ra, đó là một chiến lược phòng thủ trước sự thất bại của Lightning Network và sự phân mảnh thanh khoản Layer2.
Khi tôi còn là sinh viên năm nhất, tôi đã đọc whitepaper Ethereum và tin rằng blockchain sẽ thay thế ngân hàng. Gần mười năm sau, tôi thấy PayPal – một ngân hàng thực thụ – đang phát hành không phải một, mà là hai stablecoin. PYUSD ra mắt năm 2023 trên Ethereum, sau đó mở rộng lên Solana. Và bây giờ, Open USD xuất hiện. Tại sao lại cần hai? Câu trả lời nằm ở sự thất bại của các giải pháp thanh toán phi tập trung.
Hãy nhìn vào Lightning Network: tỷ lệ thất bại routing lên tới 10-20% ngay cả trong điều kiện lý tưởng, và quản lý channel giống như vận hành một phòng giao dịch ngoại hối thu nhỏ. Sau bảy năm, Lightning vẫn là một ngách. Layer2 cũng không khá hơn – hàng chục giải pháp nhưng người dùng cơ bản giống nhau, chỉ là cắt nhỏ thanh khoản vốn đã khan hiếm. PayPal, với tư cách là một tổ chức truyền thống, không cần public chain của bạn. Họ cần một giải pháp thanh toán ổn định, có thể kiểm soát và tuân thủ quy định. Và đó là lý do họ tạo ra hai stablecoin.
Phân tích kỹ thuật: Hai stablecoin, một kiến trúc, hai mục đích
PYUSD và Open USD đều là stablecoin pháp định, tập trung, dựa trên dự trữ. Không có gì đột phá về mặt công nghệ: chúng sử dụng smart contract ERC-20 tương tự USDC, PAX. Nhưng điểm khác biệt nằm ở chiến lược: PYUSD được phát hành thông qua Paxos – một đối tác tuân thủ, trong khi Open USD có thể là sản phẩm tự phát hành của PayPal, cho phép họ kiểm soát hoàn toàn quy trình đúc và đốt. Điều này giải thích tại sao cần hai: một cho kênh tuân thủ, một cho kênh tự chủ.
Từ góc độ bảo mật, cả hai đều có quyền quản trị viên có thể đóng băng địa chỉ – điều từng xảy ra với PYUSD vào tháng 2/2024 khi hợp đồng bị tạm dừng do lỗi. Đây là rủi ro cố hữu của stablecoin tập trung: bạn không sở hữu tài sản, bạn chỉ đang nắm giữ một IOU có thể bị thu hồi bất cứ lúc nào. Tuy nhiên, đối với người dùng PayPal, đó là một tính năng, không phải lỗi. Họ muốn ai đó chịu trách nhiệm khi có tranh chấp.
Tokenomics: Tại sao hai stablecoin lại gây ra vấn đề thanh khoản
Một trong những bài học tôi học được từ mùa hè DeFi 2020 là thanh khoản là vua. Nhưng khi bạn có hai token cùng neo vào USD, bạn sẽ phân mảnh thanh khoản. Người dùng phải đối mặt với phí chuyển đổi, trượt giá và quyết định chọn token nào để sử dụng. Điều này giống như việc có hai loại đô la Mỹ: một loại có thể dùng ở cửa hàng A, loại kia ở cửa hàng B. Kết quả là cả hai đều kém thanh khoản hơn so với một loại duy nhất.
PayPal có thể đang nhắm đến hai đối tượng khác nhau: PYUSD phục vụ người dùng crypto-native, Open USD phục vụ người dùng PayPal truyền thống. Nhưng nếu mục tiêu là thanh toán, tại sao không tích hợp một token duy nhất? Câu trả lời nằm ở chiến lược 'hedge' – họ không chắc kênh nào sẽ thành công, nên họ đặt cược vào cả hai. Đây là một động thái phòng thủ điển hình của một tổ chức lớn, không phải một tầm nhìn đột phá.
Thị trường: Sự thật phũ phàng về thị phần stablecoin
USDT chiếm 60-70% thị trường stablecoin với hơn 120 tỷ USD. USDC chiếm 20%+. PYUSD, dù được hỗ trợ bởi PayPal, chỉ đạt đỉnh khoảng 1 tỷ USD và sau đó giảm. Lý do rất đơn giản: hiệu ứng mạng lưới. Người dùng không muốn chuyển từ USDT sang PYUSD vì thanh khoản thấp hơn, chấp nhận kém hơn. PayPal không thể cạnh tranh với Tether về quy mô, nhưng họ có thể cạnh tranh về tính hợp pháp. Và đó là nơi Open USD xuất hiện – một stablecoin có thể được sử dụng trong hệ sinh thái PayPal mà không cần qua sàn giao dịch phi tập trung.
Góc nhìn phản trực giác: PayPal không cạnh tranh với USDT, họ đang thừa nhận thất bại của phi tập trung
Nhiều người cho rằng PayPal đang gia nhập cuộc đua stablecoin để cạnh tranh với USDT/USDC. Nhưng thực tế, họ đang đánh cược vào sự thất bại của các giải pháp thanh toán phi tập trung. Lightning Network đã thất bại trong việc trở thành giải pháp thanh toán hàng ngày. Layer2 chỉ làm phân mảnh thanh khoản. Và RWA on-chain chỉ là câu chuyện kể – các tổ chức truyền thống không cần public chain của bạn. Họ cần một giải pháp tập trung, có kiểm soát, và đó chính xác là những gì PayPal cung cấp.
Hãy nhìn vào cách họ triển khai: PYUSD và Open USD không phải là để 'hedge' rủi ro thị trường, mà là để 'hedge' rủi ro công nghệ. Nếu một kênh thất bại (ví dụ: PYUSD bị cơ quan quản lý hạn chế), họ vẫn có kênh kia. Đây là một chiến lược phòng thủ, không phải tấn công. Và nó cho thấy một sự thật khó chịu: phi tập trung không phải là giải pháp cho thanh toán hàng ngày, ít nhất là ở thời điểm hiện tại.
Takeaway: Điều gì sẽ xảy ra nếu PayPal không chỉ phát hành stablecoin mà còn xây dựng Layer2 riêng?
Tôi đã chứng kiến nhiều dự án thất bại vì cố gắng làm mọi thứ. Nhưng PayPal có đủ nguồn lực để xây dựng một hệ sinh thái khép kín: stablecoin, layer2, và thậm chí cả ứng dụng thanh toán. Nếu họ làm điều đó, chúng ta sẽ chứng kiến một 'PayPal Chain' thay thế Ethereum? Hay họ sẽ tiếp tục phụ thuộc vào cơ sở hạ tầng hiện có? Câu trả lời sẽ quyết định tương lai của thanh toán phi tập trung. Và tôi, với tư cách là một người từng tin vào triết lý phi tập trung, đang tự hỏi: liệu chúng ta có đang đi sai hướng khi coi stablecoin tập trung là kẻ thù?
