Blob Dencun: Khi "rẻ" trở thành "đắt" (và không ai muốn nghe)

45 ngày sau Dencun. Blob usage chạm 75% capacity. Mọi người vẫn đang ăn mừng phí rẻ trên Arbitrum, Base. Tôi nhìn vào biểu đồ và thấy một quả bom hẹn giờ. Audit không chạy, tiền bay. Nhưng lần này, không phải audit contract. Là audit mô hình kinh tế. Tôi bắt đầu theo dõi blob từ ngày đầu tiên. Làm việc với Dune dashboard, tự query một số metrics. Không ai yêu cầu. Tôi ghét hype mù quáng. Năm 2017, tôi mất 10 ETH vì tin vào whitepaper mà không tự audit code. Từ đó, tôi không tin bất cứ thứ gì không có số liệu kiểm chứng. Năm 2020, tôi viết bot yield farming trên Compound. Tự động claim và reinvest. Bot chạy 3 tháng, kiếm 120 COMP (~$48k). Nhưng khi SushiSwap fork Uniswap, tôi đọc code, thấy lỗi timestamp, không tham gia. Nhiều người mất tiền. Bài học: đừng FOMO. Hãy nhìn vào dữ liệu. Bây giờ, mọi người đang FOMO vào Layer2 vì phí rẻ. Họ nghĩ Dencun là giải pháp vô hạn. Sai. Context: Dencun (EIP-4844) tạo ra blob space – một vùng dữ liệu tạm thời cho rollup. Trước Dencun, rollup phải đẩy dữ liệu vào calldata, tốn gas. Blob rẻ hơn ~10-20 lần. Do đó, hoạt động rollup tăng vọt. Base, Arbitrum, Optimism, zkSync – tất cả đều dùng blob. Core: Hãy nhìn vào con số. Tổng blob target là 3 blob mỗi block (tương đương ~375 kB). Blob limit là 6 blob (750 kB). Khi usage vượt target, phí blob bắt đầu tăng theo cơ chế base fee tương tự EIP-1559. Hiện tại, peak usage đã chạm 4.5 blob/block, thường xuyên vượt target. Nếu trend tiếp tục, trong vòng 6 tháng, usage sẽ chạm limit 6 blob. Khi đó, base fee sẽ tăng dốc đứng. Tôi tự viết một mô hình dự báo đơn giản dựa trên số liệu on-chain: lấy average blob usage mỗi tháng, áp dụng growth rate 15% monthly (thực tế còn cao hơn). Kết quả: tháng 10/2024, usage vượt limit. Lúc đó, phí mỗi blob sẽ tăng 2-3 lần. Rollup sẽ phải cạnh tranh nhau để đưa dữ liệu vào blob. Gas fee trên rollup sẽ không còn là $0.01, mà có thể lên $1-2 cho mỗi giao dịch. Contrarian: Hầu hết mọi người nói "Dencun mở ra kỷ nguyên mới". Họ nghĩ blob là vô hạn. Họ quên rằng Ethereum block space vẫn có giới hạn. Blob chỉ là một cơ chế tạm thời. Nếu usage không giảm, sẽ có bottleneck ở lớp consensus. Tôi đã thấy pattern này trong DeFi Summer 2020: mọi người nghĩ yield farming là vô hạn cho đến khi gas fee lên $200. Bây giờ cũng vậy. Takeaway: Tôi không nói Layer2 sẽ chết. Tôi nói: cái giá của sự "rẻ" hiện tại là sự bão hòa không thể tránh khỏi. Nếu bạn là nhà đầu tư, đừng mua token rollup dựa trên giả định phí luôn thấp. Hãy theo dõi blob usage. Khi nó chạm limit, hãy chuẩn bị cho một cú sốc. Tôi đã chuẩn bị sẵn bot để thoát khỏi các position nhạy cảm phí. FOMO? Kỹ thuật mới nói.