Sáng sớm nay, một loạt vụ không kích của Israel đã biến vùng ngoại ô phía nam Beirut thành đống đổ nát. Lebanon ghi nhận ngày chết chóc nhất kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực vào ngày 27 tháng 11 năm 2024 — hơn 120 người thiệt mạng, hàng trăm người bị thương. Con số này không phải ngẫu nhiên. Lệnh ngừng bắn 60 ngày giữa Israel và Hezbollah sẽ hết hạn vào khoảng ngày 26 tháng 1 năm 2025. Còn chưa đầy một tuần, và cả hai bên đều đang tận dụng từng giờ để gửi tín hiệu.
Bối cảnh: Thỏa thuận ngừng bắn do Mỹ và Pháp làm trung gian yêu cầu Israel rút quân khỏi nam Lebanon trong vòng 60 ngày, đồng thời Hezbollah phải rút vũ khí hạng nặng về phía bắc sông Litani. Nhưng trên thực tế, Israel vẫn duy trì các cuộc không kích vào các mục tiêu Hezbollah, với lý do 'quyền tự vệ'. Còn Hezbollah, dù bị tổn thất nặng nề sau cuộc chiến 2024 — mất chuỗi chỉ huy, kho rocket cạn kiệt, và đường tiếp tế từ Iran bị cắt đứt do sự sụp đổ của chính quyền Assad ở Syria — vẫn phóng rocket trả đũa hạn chế. Đây là thời điểm nhạy cảm nhất kể từ khi thỏa thuận được ký kết.
Phân tích cốt lõi: Israel đang 'tái thiết lập răn đe' trước khi cánh cửa đóng lại. Dữ liệu từ các nguồn tình báo mở cho thấy IDF đã sử dụng hệ thống AI hỗ trợ nhắm mục tiêu (hệ thống 'Gospel') để xác định và tiêu diệt các bệ phóng rocket, kho đạn và trung tâm chỉ huy của Hezbollah. Trong 24 giờ qua, hơn 200 mục tiêu đã bị đánh trúng — tỷ lệ chính xác cao hơn bất kỳ giai đoạn nào của cuộc xung đột trước đó. Điều này phản ánh một chiến thuật có chủ đích: Israel muốn gây thiệt hại tối đa trước khi lệnh ngừng bắn chính thức hết hạn, bởi sau thời điểm đó, bất kỳ cuộc tấn công nào cũng sẽ bị coi là vi phạm luật pháp quốc tế và gây áp lực chính trị lớn hơn từ Washington. Hezbollah, về phần mình, đang trong tình thế 'không thể im lặng nhưng cũng không thể leo thang'. Các vụ phóng rocket lẻ tẻ nhằm chứng minh sự tồn tại hơn là gây thiệt hại chiến lược. Tổn thất về nhân mạng và thiết bị trong chiến dịch 2024 đã làm suy yếu nghiêm trọng năng lực tác chiến quy mô lớn của nhóm này.
Góc nhìn phản trực giác: Cả hai bên đều không muốn chiến tranh tổng lực, nhưng đang đẩy nhau vào thế 'leo thang để xuống thang'. Nghe có vẻ nghịch lý, nhưng chính xác là như vậy. Israel biết rằng một cuộc tái chiếm nam Lebanon sẽ dẫn đến một cuộc chiến tranh du kích kéo dài, giống như thất bại năm 2000 và 2006. Hezbollah biết rằng một cuộc tấn công toàn diện vào Tel Aviv sẽ kích hoạt sức mạnh không quân của Israel và phá hủy những gì còn lại của tổ chức. Vậy tại sao vẫn leo thang? Bởi vì cả hai đều muốn có một vị thế mạnh hơn trên bàn đàm phán. Israel muốn kéo dài thời gian chiếm đóng một phần nam Lebanon, hoặc buộc Hezbollah phải giải giáp vũ khí — điều mà Hezbollah không bao giờ chấp nhận. Hezbollah muốn chứng tỏ rằng nó vẫn có khả năng trả đũa, để không bị coi là 'con hổ giấy' trong mắt Iran và các đồng minh. Trò chơi 'ai nháy mắt trước' này cực kỳ nguy hiểm. Một sai sót nhỏ — một quả rocket lạc vào khu dân cư Israel gây thương vong lớn, hoặc một cuộc không kích giết chết một chỉ huy cấp cao của Hezbollah — có thể đốt cháy mọi nỗ lực ngoại giao.
Takeaway: Cửa sổ hòa bình đang đóng lại, nhưng cánh cửa chiến tranh cũng không mở toang. Trong 7 ngày tới, chúng ta sẽ chứng kiến một trong hai kịch bản: (1) Mỹ và Pháp can thiệp khẩn cấp để gia hạn lệnh ngừng bắn thêm 30 ngày, kèm theo các điều khoản cứng rắn hơn về giám sát; hoặc (2) các cuộc giao tranh leo thang thành một cuộc xung đột mở rộng, nhưng vẫn nằm trong khuôn khổ 'kiểm soát được' — giống như giai đoạn tháng 9-11 năm 2024. Đối với các nhà đầu tư crypto, căng thẳng địa chính trị ở Trung Đông thường đẩy giá Bitcoin và vàng lên cao do tâm lý trú ẩn an toàn. Nhưng nếu xung đột lan rộng ra toàn khu vực, ảnh hưởng đến nguồn cung năng lượng và chuỗi cung ứng toàn cầu, thì đó lại là câu chuyện khác. Câu hỏi đặt ra: Liệu Hezbollah có đủ nguồn lực để duy trì một cuộc chiến tiêu hao khi Iran đang thắt chặt hầu bao? Hay Israel sẽ chấp nhận một thỏa thuận tồi để tránh một cuộc chiến tranh vô ích? Thời gian sẽ trả lời, nhưng những ngày tới là quyết định.
