Ngày 24 tháng 4 năm 2026, Block, công ty mẹ của Cash App và Square, đã công bố báo cáo tài chính quý đầu tiên của năm. Kết quả vượt xa mọi dự đoán của các nhà phân tích trên Phố Wall. Cổ phiếu của công ty tăng vọt 12% trong phiên giao dịch sau giờ mở cửa, một con số đủ sức làm tê liệt những nhà đầu cơ bán khống. Nhưng có một chi tiết mà báo chí tài chính truyền thống thường bỏ qua: trong số những động lực chính của sự tăng trưởng, có một phần đến từ doanh thu mua bán Bitcoin. Và ở một phần khác của báo cáo, công ty tiết lộ họ đã mở rộng việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong quy trình phát triển phần mềm một cách đáng kể.
Hai thông tin này, đặt cạnh nhau, tạo nên một bức tranh thú vị về chiến lược của Jack Dorsey – nhà sáng lập kiêm CEO của Block. Không giống như các công ty công nghệ khác đang cố gắng tách mình khỏi tiền mã hóa, Dorsey đã đặt toàn bộ sự nghiệp của mình vào Bitcoin. Và giờ đây, AI đang được huy động để phục vụ cho tham vọng đó. Nhưng đây có thực sự là một câu chuyện thành công bền vững hay chỉ là một màn trình diễn đẹp trong một chu kỳ thị trường thuận lợi? Hãy cùng đi sâu vào phân tích.
Bối cảnh: Từ Square đến Block, một hành trình đầy tranh cãi
Để hiểu được sự trở lại này, chúng ta cần nhìn lại những năm tháng hình thành của công ty. Square được Jack Dorsey và Jim McKelvey đồng sáng lập vào năm 2009, với sản phẩm đầu tiên là một thiết bị đọc thẻ tín dụng nhỏ gọn cắm vào giắc tai nghe của điện thoại. Square đã tạo ra một cuộc cách mạng trong thanh toán bán lẻ tại Mỹ, giúp các tiểu thương, người bán hàng rong và các doanh nghiệp nhỏ có thể chấp nhận thanh toán thẻ một cách dễ dàng. Đến năm 2015, Square chính thức niêm yết trên sàn chứng khoán New York.
Năm 2018 là một cột mốc quan trọng. Khi đó, Bitcoin đang trong một đợt suy thoái sau cơn sốt cuối năm 2017. Giá của nó rơi từ mức đỉnh 20.000 USD xuống còn khoảng 6.000 USD. Trong khi hầu hết các công ty công nghệ né tránh tiền mã hóa vì lo ngại rủi ro pháp lý, thì Square lại âm thầm cho ra mắt tính năng mua bán Bitcoin ngay trong ứng dụng Cash App. Vào thời điểm đó, nhiều nhà đầu tư cho rằng đây là một nước đi điên rồ. Họ lo sợ rằng sự biến động của Bitcoin sẽ ảnh hưởng đến lợi nhuận của công ty. Thậm chí có người còn gọi đó là "vết nhơ" trên bảng cân đối kế toán.
Nhưng Dorsey không hề nao núng. Ông từng tuyên bố trong một cuộc phỏng vấn: "Bitcoin sẽ trở thành một loại tiền tệ toàn cầu. Không còn cách nào khác." Ông tin rằng Bitcoin là một công nghệ mang tính cách mạng giống như internet. Và để chứng minh cho niềm tin đó, năm 2021, công ty đổi tên từ Square thành Block. Cái tên mới vừa ám chỉ "blockchain" vừa ám chỉ "block" trong kinh doanh. Cùng với đó, họ công bố kế hoạch xây dựng một hệ sinh thái khai thác Bitcoin công khai và minh bạch.
Đến năm 2026, Block không chỉ là một công ty thanh toán đơn thuần. Họ đang sở hữu một lượng lớn Bitcoin, phát triển một sàn giao dịch phi tập trung, đóng góp vào việc phát triển Lightning Network và đầu tư vào các công ty khởi nghiệp blockchain. Và quan trọng hơn cả, họ đang sử dụng AI để tối ưu hóa quy trình phát triển phần mềm của mình.
Phân tích chi tiết kết quả kinh doanh: Vai trò của Cash App và Square
Bây giờ, chúng ta hãy nhìn vào những con số cụ thể. Trong quý đầu tiên của năm 2026, tổng doanh thu của Block đạt 6,8 tỷ USD, tăng 23% so với cùng kỳ năm ngoái. Các nhà phân tích tại Morgan Stanley trước đó chỉ dự đoán mức tăng trưởng 18%, vì vậy con số này thực sự là một cú sốc tích cực. Điều gì đã tạo nên sự khác biệt?
Đầu tiên là Cash App. Ứng dụng này từ lâu đã trở thành một siêu ứng dụng tài chính tại Mỹ, cho phép người dùng chuyển tiền, đầu tư chứng khoán, nhận lương, và tất nhiên là mua bán Bitcoin. Trong quý vừa qua, doanh thu của Cash App đạt 4,1 tỷ USD, tăng 25%. Trong đó, doanh thu từ Bitcoin chiếm 3,2 tỷ USD, tăng 30% so với cùng kỳ. Khối lượng giao dịch Bitcoin trên Cash App cũng tăng vọt lên 12 tỷ USD, cho thấy sự quan tâm của nhà đầu tư bán lẻ đối với tiền mã hóa vẫn rất lớn.
Tuy nhiên, có một sự thật tế nhị: biên lợi nhuận gộp từ mảng Bitcoin của Cash App là vô cùng mỏng, chỉ khoảng 2,5%. Điều đó có nghĩa là trong số 3,2 tỷ USD doanh thu, lợi nhuận chỉ khoảng 80 triệu USD. Con số này thấp hơn nhiều so với mảng thanh toán truyền thống của Cash App, nơi có biên lợi nhuận lên tới 40-60%. Nhưng chiến lược của Block là sử dụng Bitcoin như một "sản phẩm câu khách". Khi người dùng tải ứng dụng Cash App để mua Bitcoin, họ sẽ bắt đầu sử dụng các dịch vụ khác như thẻ ghi nợ (với mức phí 3% cho các giao dịch), thấu chi, hoặc chuyển tiền quốc tế. Những dịch vụ này mới là nơi tạo ra lợi nhuận thực sự.
Thứ hai là Square, mảng kinh doanh thanh toán bán lẻ dành cho doanh nghiệp. Doanh thu của mảng này đạt 2,7 tỷ USD, tăng 18%. Sự tăng trưởng này đến từ việc mở rộng sang các thị trường mới ở châu Âu và châu Á, cũng như việc ra mắt các sản phẩm mới như Square Banking, một dịch vụ ngân hàng cho các doanh nghiệp nhỏ. Đáng chú ý, Square đã bắt đầu tích hợp thanh toán bằng Bitcoin cho các thương nhân thông qua mạng lưới Lightning Network. Mặc dù doanh thu từ mảng này còn nhỏ, nhưng nó đặt nền móng cho việc áp dụng tiền mã hóa trong thanh toán hàng ngày.
Ngoài ra, phần lợi nhuận ròng của Block tăng vọt lên 480 triệu USD, gấp 3 lần so với quý trước. Điều này được giải thích bởi hai yếu tố. Thứ nhất là việc giá Bitcoin tăng mạnh. Block nắm giữ 9.000 Bitcoin và họ áp dụng chuẩn mực kế toán FASB mới, cho phép ghi nhận lãi/lỗ từ việc nắm giữ tài sản tiền mã hóa. Với việc giá Bitcoin tăng 12.000 USD trong quý, họ ghi nhận một khoản lãi khoảng 108 triệu USD. Thứ hai là nhờ cắt giảm chi phí vận hành. Công ty đã tiết kiệm được 100 triệu USD trong quý nhờ việc ứng dụng AI vào quy trình phát triển phần mềm.
AI: Động lực thầm lặng phía sau
Điều này đưa chúng ta đến với một trong những phần thú vị nhất của báo cáo: việc mở rộng sử dụng AI. Block cam kết rằng AI đã giúp họ viết mã nhanh hơn, phát hiện lỗi tốt hơn và giảm tải công việc cho các kỹ sư phần mềm. Trong quý vừa qua, hơn 60% số dòng mã của các sản phẩm mới được tạo ra bởi các công cụ AI, tăng từ mức 30% vào cuối năm ngoái.
Theo báo cáo, các kỹ sư của Block sử dụng AI ở ba cấp độ: thứ nhất là hỗ trợ viết code; thứ hai là tự động hóa việc kiểm thử; và thứ ba là tối ưu hóa hiệu suất của các hệ thống phân tán. Trong lĩnh vực blockchain, điều này có ý nghĩa đặc biệt. Ví dụ, khi một kỹ sư tạo ra một smart contract, AI có thể tự động phân tích mã nguồn để tìm ra các lỗ hổng hoặc các mô hình tấn công phổ biến như tái nhập (reentrancy), tràn số nguyên, hoặc kiểm tra quyền hạn. Điều này đặc biệt hữu ích vì các smart contract trên Ethereum được triển khai một lần và không thể thay đổi. Nếu phát hiện lỗi sau khi triển khai, hậu quả có thể vô cùng nghiêm trọng.
Cách AI bảo vệ Smart Contract
Hãy để tôi nói rõ hơn về điều này. Trong các bài kiểm toán smart contract truyền thống, các chuyên gia sẽ phải đọc từng dòng mã để tìm ra những lỗi logic tinh vi. Đây là một quá trình tốn thời gian và đòi hỏi sự tập trung cao độ. Nhưng với AI, quá trình này trở nên nhanh hơn rất nhiều. Các mô hình học máy có thể được huấn luyện trên hàng nghìn hợp đồng thông minh đã bị tấn công để học cách nhận diện các mẫu nguy hiểm. Khi một đoạn mã mới được viết, AI sẽ ngay lập tức so sánh với các mẫu này và đưa ra cảnh báo.
Tuy nhiên, AI cũng có những giới hạn. Nó có thể phát hiện các lỗi đã biết, nhưng lại không thể nhận ra những lỗ hổng mới chưa từng xuất hiện trước đây. Đó là lý do tại sao Block vẫn duy trì một đội ngũ chuyên gia bảo mật con người để rà soát lại các đoạn mã mà AI đã kiểm tra. Sự kết hợp giữa con người và máy móc này được xem là phương pháp tối ưu nhất hiện nay.
Pháp lý và cơn ác mộng quản lý
Không thể bàn về một công ty Bitcoin lớn mà không nhắc đến những thách thức pháp lý. Block đã nhiều lần vướng vào tầm ngắm của các cơ quan quản lý Hoa Kỳ. Vào năm 2023, Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC) đã điều tra Cash App về việc tuân thủ các quy định liên quan đến giao dịch tiền mã hóa. Mặc dù cuối cùng không có cáo buộc nào được đưa ra, nhưng điều này cho thấy rủi ro pháp lý luôn tiềm ẩn.
Mới đây, nhờ chiến thắng của Ripple trong vụ kiện với SEC, nhiều công ty tiền mã hóa đã có thêm dũng khí. Block cũng tận dụng điều này để vận động hành lang cho một khung pháp lý rõ ràng hơn. Họ biết rằng để Bitcoin trở thành một phương tiện thanh toán phổ biến, họ cần có sự ủng hộ của chính phủ. Việc áp dụng AI cũng gây ra những lo ngại mới về quyền riêng tư và trách nhiệm pháp lý. Nếu một thuật toán AI đưa ra quyết định sai gây thiệt hại cho người dùng, ai sẽ là người chịu trách nhiệm? Câu hỏi này vẫn chưa có lời giải.
Chiến lược Bitcoin của Block và tác động đến thị trường
Không thể nói về Block mà không nhắc đến chiến lược Bitcoin đầy táo bạo của họ. Block là một trong những công ty đại chúng nắm giữ Bitcoin lớn nhất thế giới, chỉ sau MicroStrategy của Michael Saylor. Tính đến cuối quý, họ sở hữu 9.000 BTC, trị giá khoảng 828 triệu USD (giả sử giá BTC là 92.000 USD). Nhưng điều quan trọng không chỉ là số lượng, mà là cách họ tiếp cận.
Block chia sẻ rằng họ đang áp dụng một chính sách "dollar-cost averaging" mua Bitcoin hàng tháng. Cụ thể, mỗi tháng họ dùng 5% tổng lợi nhuận gộp từ các sản phẩm khác để mua thêm Bitcoin, bất kể giá tăng hay giảm. Điều này giúp họ tích lũy tài sản mà không cần phải chọn thời điểm. Vào quý vừa qua, họ mua thêm khoảng 2.000 BTC, nâng tổng số từ 7.000 lên 9.000 BTC.
Tác động của chiến lược này đối với thị trường tiền mã hóa là rất lớn. Khi một công ty có doanh thu hàng tỷ USD liên tục mua Bitcoin hàng tháng, điều đó tạo ra một nguồn cầu ổn định và giúp củng cố niềm tin của các nhà đầu tư tổ chức khác. Không chỉ vậy, Block còn góp phần phát triển hạ tầng. Họ đang xây dựng một sàn giao dịch phi tập trung có tên là tbDEX, mặc dù dự án này đã gây nhiều tranh cãi vì không thực sự phi tập trung như tên gọi. Bên cạnh đó, họ đầu tư vào các công ty khai thác Bitcoin như Blockstream, và hợp tác với Tesla để phát triển các giải pháp lưu trữ năng lượng cho các mỏ khai thác.
Nhưng có lẽ đóng góp quan trọng nhất của Block là vào Lightning Network. Lightning là một giải pháp lớp 2 cho phép thực hiện các giao dịch Bitcoin nhanh chóng và chi phí thấp. Block đã hợp tác với nhiều tổ chức khác để phát triển các node thanh toán, và họ đã tích hợp Lightning vào Cash App. Người dùng Cash App có thể gửi và nhận Bitcoin qua Lightning mà không cần phải đợi xác nhận trên blockchain chính. Điều này mở ra cánh cửa cho việc sử dụng Bitcoin trong các giao dịch hàng ngày như mua cà phê, trả tiền hóa đơn, hay chuyển tiền cho người thân.
Tâm lý thị trường và hiệu ứng domino
Tin tức về kết quả kinh doanh của Block thực sự đã tạo ra một hiệu ứng domino trên thị trường tiền mã hóa. Ngay sau khi báo cáo được công bố, giá Bitcoin đã tăng từ 90.000 USD lên 92.500 USD trong vòng 24 giờ. Các nhà giao dịch xem đây là một tín hiệu tích cực: nếu một công ty lớn có thể kiếm tiền từ Bitcoin, thì dòng vốn tổ chức sẽ tiếp tục chảy vào thị trường. Ngược lại, những người hoài nghi lại cảnh báo rằng đây chỉ là một sự thao túng tâm lý. Thực tế, doanh thu từ Bitcoin của Block chỉ là một phần nhỏ trong tổng doanh thu, và nó không thực sự phản ánh sức khỏe của nền kinh tế tiền mã hóa.
Nỗi ám ảnh của tôi: Bài học từ thị trường gấu
Với tư cách là một người đã trải qua nhiều chu kỳ thị trường, tôi biết rằng những gì càng trông có vẻ hoàn hảo thì càng có nhiều nguy cơ tiềm ẩn. Tôi vẫn còn nhớ năm 2022, khi tôi mất 70% danh mục đầu tư vì tin vào những lời hứa hẹn của các quỹ đầu tư. Thị trường tiền mã hóa có một quy luật nghiệt ngã: hôm nay bạn có thể kiếm được rất nhiều tiền, nhưng ngày mai bạn có thể mất tất cả. Đừng để những con số tăng trưởng làm bạn lóa mắt.
Rủi ro đầu tiên và rõ ràng nhất là sự phụ thuộc quá lớn vào giá Bitcoin. Doanh thu từ mảng Bitcoin của Cash App có thể tăng vọt trong một quý khi giá tăng, nhưng nó cũng sẽ bốc hơi nhanh chóng khi giá giảm. Trong chu kỳ gấu 2022-2023, doanh thu từ Bitcoin của Block đã giảm tới 40% so với đỉnh, và nhiều nhà phân tích khi đó đã chất vấn liệu mô hình kinh doanh này có bền vững không. Nếu giá Bitcoin giảm xuống còn 40.000 USD, tức là giảm hơn 50%, thì biên lợi nhuận gộp từ mảng này sẽ gần như bằng không. Các dịch vụ xoay quanh như chuyển tiền, thẻ ghi nợ có thể vẫn hoạt động, nhưng câu chuyện tăng trưởng sẽ trở nên mờ nhạt.
Rủi ro thứ hai đến từ việc áp dụng AI một cách ồ ạt. AI có thể giúp viết mã nhanh hơn, nhưng các mô hình ngôn ngữ lớn hiện nay vẫn có thể "ảo giác", tức là tạo ra thông tin sai nhưng trông có vẻ hợp lý. Trong lĩnh vực phát triển phần mềm thông thường, việc có một đoạn mã sai có thể được sửa chữa trong bản vá sau. Nhưng trong blockchain, nơi mà các hợp đồng thông minh là bất biến, một lỗi nhỏ có thể dẫn đến thảm họa. Năm 2022, một trong những vụ hack lớn nhất trong lịch sử DeFi đã xảy ra do một lỗi reentrancy rất cơ bản mà bất kỳ lập trình viên nào cũng phải biết. Nếu chúng ta tin tưởng AI phát hiện ra những lỗi như vậy mà không có sự kiểm tra của con người, thì hậu quả có thể tồi tệ hơn.
Thứ ba, hãy bàn về nghịch lý phi tập trung. Jack Dorsey luôn lên tiếng ủng hộ Bitcoin vì khả năng phi tập trung của nó. Nhưng bản thân Block lại là một tổ chức cực kỳ tập trung, có trụ sở tại Mỹ, chịu sự điều chỉnh của chính phủ Mỹ, và hoạt động vì lợi nhuận của cổ đông. Khi họ sử dụng AI để tối ưu hóa các thuật toán thanh toán, liệu những thuật toán này có thực sự được xây dựng vì lợi ích của cộng đồng hay chỉ vì lợi ích của Block?
Một góc nhìn phản trực giác khác: AI có thể giúp Block tăng lợi nhuận, nhưng nó cũng có thể phá hủy niềm tin của chính những người ủng hộ tiền mã hóa. Bởi vì một khi AI nắm quyền kiểm soát nhiều hơn trong việc ra quyết định tài chính, thì yếu tố con người trong việc quản lý tiền tệ càng trở nên mờ nhạt. Điều này đi ngược lại với tinh thần "không cần tin tưởng" của blockchain. Liệu chúng ta có thể tin tưởng một mô hình AI do một công ty tập trung kiểm soát để xử lý tài sản của mình? Hay chúng ta vẫn cần chính mình là người nắm giữ chìa khóa?
Tác động đến hệ sinh thái blockchain và bài học cho các nhà đầu tư
Câu chuyện của Block không chỉ đơn thuần là câu chuyện của một công ty. Nó đang định hình lại cách các tổ chức tài chính truyền thống nhìn nhận về tiền mã hóa. Thành công của Block chứng minh rằng một công ty niêm yết có thể kết hợp giữa thanh toán truyền thống, Bitcoin và AI một cách có lời. Điều này sẽ khiến các ngân hàng lớn như JPMorgan, Goldman Sachs phải cân nhắc lại chiến lược của họ. Nếu một công ty như Block có thể bán Bitcoin cho hàng triệu người dùng và tạo ra lợi nhuận, thì tại sao các ngân hàng không thử?
Nhưng cũng có một bài học ngược lại. Thành công của Block dựa trên một lượng lớn người dùng sẵn có, một nền tảng thanh toán mạnh, và một thương hiệu đáng tin cậy. Các công ty khởi nghiệp blockchain không thể sao chép điều này một cách dễ dàng. Hơn nữa, việc Block tích hợp Lightning Network cho thấy rằng việc áp dụng tiền mã hóa vào cuộc sống hàng ngày vẫn còn một chặng đường dài. Dù vậy, đây là một tín hiệu tích cực.
Đối với các nhà đầu tư, có một số điểm cần lưu ý. Trước tiên, đừng bao giờ đánh giá một công ty blockchain chỉ dựa trên doanh thu từ tiền mã hóa, vì nó quá biến động. Thay vào đó, hãy nhìn vào các chỉ số như tổng chi phí, tỷ lệ giữ chân người dùng, và sự đa dạng hóa nguồn doanh thu. Thứ hai, hãy theo dõi việc áp dụng AI một cách thận trọng. AI chắc chắn sẽ cải thiện năng suất, nhưng nó cũng có thể tạo ra các rủi ro hệ thống mới. Cuối cùng, hãy nhớ rằng trong thị trường tiền mã hóa, hôm nay bạn có thể kiếm được rất nhiều tiền, nhưng ngày mai bạn có thể mất tất cả. Điều quan trọng nhất là quản lý rủi ro và không bao giờ đầu tư nhiều hơn số tiền bạn có thể chấp nhận mất.
Kết luận: Hướng tới một câu hỏi lớn hơn
Vậy, chúng ta đã đi qua hành trình phân tích Block. Chúng ta thấy một công ty tận dụng Bitcoin để thu hút người dùng, dùng AI để giảm chi phí, và dùng Lightning Network để mở rộng hệ sinh thái. Nhưng câu hỏi lớn nhất vẫn bỏ ngỏ: Liệu mô hình này có thể tồn tại trong một thị trường giá xuống? Liệu AI có thực sự là công cụ giúp nhân loại tin tưởng vào công nghệ phi tập trung, hay nó chỉ là một lớp sơn mới cho một hệ thống cũ?
Tôi không có câu trả lời chắc chắn. Nhưng tôi tin rằng, bằng cách quan sát cách Block xử lý những rủi ro này, chúng ta có thể học hỏi được rất nhiều điều về tương lai của tài chính. Khi các công ty phố Wall bắt đầu chạy theo AI và Bitcoin, thì blockchain không còn là cuộc chơi của những kẻ lập dị. Nó đã trở thành một chiến trường thực sự, nơi các gã khổng lồ công nghệ đang cạnh tranh để giành lấy vị trí dẫn đầu. Liệu Block có thể giữ vững ngọn cờ của mình? Hãy cùng chờ xem.
